Bir bakışta
Tesiste hangi bölge hangi Zone?
Aşağıdaki tablo sektörde sık görülen tipik sınıflandırmadır; kesin sınır havalandırmaya, sızıntı kaynağına ve basınca göre tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanında (PKD) belirlenir. Zone kavramlarının ayrıntısı için Zone 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 yazımıza bakabilirsiniz.
| Bölüm | Tipik Zone | Not |
|---|---|---|
| Depolama tankı içi (buhar boşluğu) | Zone 0 | Sürekli patlayıcı ortam; içeride yalnız Ga/kategori 1 ekipman. |
| Tank havalandırma ağzı çevresi | Zone 1Zone 2 | Ağza yakın Zone 1, dışında Zone 2. |
| Tank seti (havuz) içi | Zone 2 | Taşma ve sızıntı ihtimali; çukur kısımlar Zone 1 olabilir. |
| Pompa, kompresör, vana grupları | Zone 1Zone 2 | Açık ve iyi havalanan alanlar çoğunlukla Zone 2; kapalı kompresör binası ve salmastra yakını Zone 1. |
| Tanker dolum / boşaltma | Zone 1Zone 2 | Dolum ağzı çevresi Zone 1. |
| Kuyu başı ve manifold | Zone 1Zone 2 | Gaz salınım noktalarına uzaklığa göre. |
| Yağ ayırıcı (API separatör), drenaj çukurları | Zone 1 | Yüzeydeki hidrokarbon buharı nedeniyle. |
| Kontrol odası, trafo binası | Güvenli alan | Basınçlandırma veya mesafeyle tehlikeli alan dışında tutulur. |
Sahadaki gazlar ve gerekli sınıflar
Kısa kural: Sahadaki en zorlu gaz belirleyicidir. Hidrokarbon ve H₂S olan alanlarda IIB, T3 ve üstü yeterlidir; hidrojen ünitelerinde (reformer, hidrokraker) IIC ya da en az IIB+H2 sertifikalı ekipman seçin. Daha zorlu sınıf her zaman daha kolay ortamda da kullanılabilir.
Bu sektör için ürün grupları
Bağlantılar ilgili kategoriyi Zone 1 + IIB filtresiyle açar; filtreyi sahanıza göre değiştirebilirsiniz.
Aydınlatma
Projektör, tavan ve floresan tipi LED armatürler; kompresör binası ve tank sahası.
Zone 1IIB30 ürünÜrünleri gör →Kumanda kutuları
Start-stop, acil stop ve seçici anahtarlı kontrol istasyonları.
Zone 1IIB12 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ve dağıtım kutuları
Ex d ve Ex e klemens kutuları, dağıtım panoları.
Zone 1IIB17 ürünÜrünleri gör →Kablo rakorları
Zırhlı / zırhsız, Ex d ve Ex e girişler; kör tapa ve redüksiyonlar.
Zone 1IIB7 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ekipmanları
Durdurucu (seal fitting), dirsek, nipel ve rakor; borulu tesisat.
Zone 1IIB12 ürünÜrünleri gör →Fiş ve prizler
Bakım ve servis noktaları için kilitli fiş-priz takımları.
Zone 1IIB7 ürünÜrünleri gör →Bu sektörde sık kullanılanlar
Seçimde dikkat edilecekler
- Ekipmanın kategorisi bölgeye uymalı: Zone 1 için en az 2 G (Gb), Zone 2 için 3 G (Gc).
- Sıcaklık sınıfı, sahadaki en düşük tutuşma sıcaklıklı gaza göre seçilir (benzin ve H₂S için T3 ya da daha iyisi).
- Kablo rakoru gövdenin koruma tipine uygun olmalı: Ex d gövdeye Ex d sertifikalı, Ex e gövdeye Ex e sertifikalı rakor (çoğu rakor ikisini birden taşır); kullanılmayan girişe sertifikalı kör tapa.
- Açık sahada tuzlu hava ve yağmur için IP66 ve paslanmaz / korozyona dayanıklı malzeme tercih edin.
- Sertifikadaki ortam sıcaklığı aralığı (ör. -40…+60 °C) sahanızın kış ve yaz değerlerini karşılamalı.
Sık sorulanlar
Zone 2 alanında Zone 1 ürünü kullanabilir miyim?
Evet. Kategori 2 (Gb) ekipman Zone 1 ve Zone 2'de kullanılabilir; tersine Zone 2 için üretilmiş (Gc) ürün Zone 1'de kullanılamaz.
IIC ürün almak her zaman daha mı güvenli?
IIC ürün IIA ve IIB ortamında da kullanılabilir; ancak genellikle daha pahalıdır. Hidrojen, asetilen veya karbon disülfür yoksa IIB çoğu zaman yeterlidir.
Zone sınıflandırmasını kim yapar?
İşveren, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlatır; Zone sınırları bu dokümanda yer alır.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 30.04.2013, Sayı 28633
- Directive 1999/92/EC, Annex I: Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin sınıflandırılması (legislation.gov.uk)
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama Rehberi
- IEC 60079-10-1:2020, Classification of areas, Explosive gas atmospheres (IEC Webstore)
- HSE, Hazardous Area Classification and Control of Ignition Sources
Zone, gaz grubu ve kablo girişlerini paylaşın; armatür, kutu, rakor ve kör tapayla birlikte teklif gönderelim.
Bu yazı genel bilgi içindir; ekipman seçiminde tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanı ve ürün sertifikası esastır.








