Bir bakışta
Tesiste hangi bölge hangi Zone?
Aşağıdaki tablo sektörde sık görülen tipik sınıflandırmadır; kesin sınır kullanılan çözücüye, işlem sıcaklığına, havalandırmaya ve toz miktarına göre tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanında (PKD) belirlenir. Zone kavramlarının ayrıntısı için Zone 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 yazımıza, çözücüye göre sınıf seçimi için sıcaklık sınıfı nasıl seçilir yazımıza bakabilirsiniz.
| Bölüm | Tipik Zone | Not |
|---|---|---|
| Solvent tankı içi | Zone 0 | Sürekli patlayıcı ortam; içeride yalnız Ga/kategori 1 ekipman. |
| Solvent deposu (varil, IBC) | Zone 1Zone 2 | Kapalı kaplarla depolama genellikle Zone 2; kap açılan veya aktarma yapılan nokta Zone 1. |
| Reaktör, karıştırma kazanı çevresi | Zone 1Zone 2 | Manhol ve numune alma ağzı yakını Zone 1, salonun geri kalanı havalandırmaya göre Zone 2. |
| Alkollü ürün dolumu (parfüm, kolonya, dezenfektan) | Zone 1Zone 2 | Dolum memesi çevresi Zone 1, hat çevresi Zone 2. |
| Solvent geri kazanımı (distilasyon) | Zone 1Zone 2 | Flanş, pompa ve kondens noktalarına uzaklığa göre. |
| Akışkan yataklı kurutucu, granülatör içi | Zone 20 | Kuru tozda iç kısım Zone 20; solventli ıslak granülasyonda iç kısım gaz bölgesi olarak da değerlendirilir. |
| Toz tartım ve aktarma, tablet presi | Zone 21Zone 22 | Açık aktarma noktası Zone 21; lokal emiş ve temizlikle çevresi Zone 22. |
| Ofis, pano odası, kontrol odası | Güvenli alan | Tehlikeli alan dışında; temiz oda basıncı bunu kendiliğinden sağlamaz. |
Sahadaki gazlar ve gerekli sınıflar
Kısa kural: Yaygın çözücülerin (etanol, IPA, metanol, aseton) çoğu IIA, T2 ile karşılanır; dietil eter gibi bir çözücü varsa IIB, T4 gerekir. Granülasyon ve kurutmada buhar ile toz bir arada olabilir: burada ürünün hem gaz (G) hem toz (D) işareti taşıması gerekir.
Bu sektör için ürün grupları
Bağlantılar ilgili kategoriyi Zone 1 + IIB filtresiyle açar; filtreyi sahanıza göre değiştirebilirsiniz.
Aydınlatma
Solvent deposu, dolum salonu ve üretim alanı için LED armatürler.
Zone 1IIB30 ürünÜrünleri gör →Kumanda kutuları
Karıştırıcı, pompa ve dolum hattı için start-stop ve acil stop istasyonları.
Zone 1IIB12 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ve dağıtım kutuları
Ex d ve Ex e klemens kutuları; tartım ve sensör bağlantıları.
Zone 1IIB17 ürünÜrünleri gör →Kablo rakorları
Gaz ve toz sertifikalı rakorlar; nikel kaplı pirinç veya paslanmaz seçenekler.
Zone 1IIB7 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ekipmanları
Durdurucu (seal fitting), dirsek ve nipel; borulu tesisat.
Zone 1IIB12 ürünÜrünleri gör →Fiş ve prizler
Taşınabilir karıştırıcı ve varil pompası için kilitli fiş-priz takımları.
Zone 1IIB7 ürünÜrünleri gör →Bu sektörde sık kullanılanlar
Seçimde dikkat edilecekler
- Ekipmanın kategorisi bölgeye uymalı: Zone 1 için en az 2 G (Gb), Zone 2 için 3 G (Gc); toz işlenen yerde ayrıca Zone 21 için 2 D (Db).
- Sıcaklık sınıfı, kullanılan en düşük tutuşma sıcaklıklı çözücüye göre seçilir; reçete değişince listeyi yeniden kontrol edin (dietil eter T4 ister).
- Buhar ve tozun birlikte bulunduğu kurutma ve granülasyon alanlarında gaz ve toz işaretini birlikte taşıyan ürün seçin.
- Sık yıkanan ve dezenfektanla silinen alanlarda IP66, düz yüzeyli ve temizlik kimyasallarına dayanıklı gövde tercih edin.
- Rakor gövdenin koruma tipine uygun olmalı (Ex d gövdeye Ex d, Ex e gövdeye Ex e sertifikalı); kullanılmayan girişe sertifikalı kör tapa.
Sık sorulanlar
Düşük alkollü ürünlerin dolum alanı da tehlikeli alan mıdır?
Su-alkol karışımlarında alkol oranı düştükçe parlama noktası yükselir. Sıvı parlama noktasının altında işleniyor ve püskürtme yoksa tehlikeli alan oluşmayabilir; değerlendirme Patlamadan Korunma Dokümanında yapılır.
Solvent buharı ve toz bir aradaysa ne olur?
Bu karışıma hibrit karışım denir; tutuşma enerjisi tek başına toz ya da buhardan daha düşük olabilir. Ekipman hem gaz hem toz işaretini taşımalı, her iki bölge için de uygun olmalıdır.
Zone sınıflandırmasını kim yapar?
İşveren, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlatır; Zone sınırları bu dokümanda yer alır.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 30.04.2013, Sayı 28633
- Directive 1999/92/EC, Annex I: Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin sınıflandırılması (legislation.gov.uk)
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama Rehberi
- IEC 60079-10-1:2020, Classification of areas, Explosive gas atmospheres (IEC Webstore)
- IEC 60079-10-2:2026, Classification of areas, Explosive dust atmospheres (IEC Webstore)
- HSE, Hazardous Area Classification and Control of Ignition Sources
Zone'ları, kullandığınız çözücüleri ve kablo girişlerini paylaşın; armatür, kutu, rakor ve kör tapayla birlikte teklif gönderelim.
Bu yazı genel bilgi içindir; ekipman seçiminde tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanı ve ürün sertifikası esastır.








