Bir bakışta
Tesiste hangi bölge hangi Zone?
Aşağıdaki tablo sektörde sık görülen tipik sınıflandırmadır; kesin sınır havalandırmaya, sızıntı kaynağına ve zemin yapısına göre tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanında (PKD) belirlenir. Zone kavramlarının ayrıntısı için Zone 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 yazımıza bakabilirsiniz.
| Bölüm | Tipik Zone | Not |
|---|---|---|
| Yeraltı tankı içi | Zone 0 | Buhar boşluğu sürekli patlayıcı ortamdır. |
| Tank dolum ağzı ve havalandırma borusu ucu | Zone 1Zone 2 | Ağza yakın Zone 1, çevresi Zone 2. |
| Akaryakıt pompası (dispenser) | Zone 1Zone 2 | Gövde içi çoğunlukla Zone 1; dış çevre ve zemin yakını genellikle Zone 2. |
| Tank menholleri, pompa çukurları | Zone 1 | Havadan ağır buhar zemin altında toplanır. |
| LPG dolum noktası ve tank vanaları | Zone 1Zone 2 | Dolum bağlantısı ve emniyet ventili çevresi Zone 1, dışı Zone 2. |
| Tank sahası set (havuz) içi | Zone 2 | Taşma ve sızıntı ihtimali; çukur kısımlar Zone 1 olabilir. |
| Tanker dolum / boşaltma platformu | Zone 1Zone 2 | Dolum kolu ve tanker ağzı çevresi Zone 1. |
| Market, ofis binası | Güvenli alan | Mesafe ve duvarla ayrıldığında genellikle tehlikeli alan dışındadır. |
Sahadaki gazlar ve gerekli sınıflar
Kısa kural: Benzin, motorin ve LPG IIA grubundadır; belirleyici olan genellikle benzinin düşük tutuşma sıcaklığıdır, bu yüzden T3 ya da daha iyi sınıf seçin. LPG ve benzin buharı havadan ağırdır: çukur, kanal ve menhol gibi alçak noktalar çevresinden daha sıkı sınıflandırılır.
Bu sektör için ürün grupları
Bağlantılar ilgili kategoriyi Zone 1 + IIA filtresiyle açar; filtreyi sahanıza göre değiştirebilirsiniz.
Aydınlatma
Kanopi, dolum platformu ve tank sahası için LED projektörler; tank kontrol lambaları.
Zone 1IIA30 ürünÜrünleri gör →Kumanda kutuları
Pompa ve dolum için start-stop ve acil stop istasyonları.
Zone 1IIA12 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ve dağıtım kutuları
Dispenser, dalgıç pompa ve seviye ölçer kabloları için klemens kutuları.
Zone 1IIA17 ürünÜrünleri gör →Kablo rakorları
Toprak altı zırhlı kablolar için zırhlı rakorlar, kör tapa ve redüksiyonlar.
Zone 1IIA7 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ekipmanları
Pompa adası tesisatı için durdurucu (seal fitting), dirsek ve nipeller.
Zone 1IIA12 ürünÜrünleri gör →Diğer ürünler
Pompa ve motorlar için yerel ayırıcı (safety switch) ve akım anahtarları.
Zone 1IIA20 ürünÜrünleri gör →Bu sektörde sık kullanılanlar
Seçimde dikkat edilecekler
- Ekipmanın kategorisi bölgeye uymalı: Zone 1 için en az 2 G (Gb), Zone 2 için 3 G (Gc); tank içine yalnız 1 G (Ga) (ör. seviye sensörü).
- Benzin bulunan her alanda sıcaklık sınıfı T3 ya da daha iyi olmalı; yalnız LPG olan alanlarda T2 yeterli olsa da T3 seçmek ileride benzin eklenmesine pay bırakır.
- Kanopi ve dolum platformundaki armatürlerde yağmur ve yıkamaya karşı IP66 ve UV'ye dayanıklı gövde seçin.
- Toprak altından gelen zırhlı kabloda zırhı sonlandıran, gövdenin koruma tipine uygun sertifikalı rakor kullanın; kullanılmayan girişe sertifikalı kör tapa.
- Pompa çukuru ve menhollerdeki ekipman su basmasına karşı uygun IP derecesinde olmalı; kablo kanalları buhar geçişine karşı yalıtılmalı.
Sık sorulanlar
Motorin pompası için de ex-proof ekipman gerekir mi?
Motorinin parlama noktası yüksektir; tek başına çoğu zaman daha küçük bir tehlikeli alan oluşturur. Ancak istasyonlarda motorin ve benzin genellikle aynı ada ve dispenserdedir; sınıflandırma benzine göre yapılır.
LPG için IIA ekipman yeterli mi?
Propan ve bütan IIA grubundadır; IIA, IIB veya IIC işaretli ekipman kullanılabilir. Aynı alanda benzin de varsa sıcaklık sınıfında T3 esas alınır.
Zone sınıflandırmasını kim yapar?
İşveren, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlatır; Zone sınırları bu dokümanda yer alır.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 30.04.2013, Sayı 28633
- Directive 1999/92/EC, Annex I: Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin sınıflandırılması (legislation.gov.uk)
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama Rehberi
- IEC 60079-10-1:2020, Classification of areas, Explosive gas atmospheres (IEC Webstore)
- HSE, Hazardous Area Classification and Control of Ignition Sources
Zone, yakıt türleri ve kablo girişlerini paylaşın; armatür, kutu, rakor ve kör tapayla birlikte teklif gönderelim.
Bu yazı genel bilgi içindir; ekipman seçiminde tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanı ve ürün sertifikası esastır.








