Bir bakışta
Tesiste hangi bölge hangi Zone?
Aşağıdaki tablo sektörde sık görülen tipik sınıflandırmadır; kesin sınır havalandırmaya, gaz dedektörü ve emniyet düzenine, sızıntı kaynaklarına göre tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanında (PKD) belirlenir. Zone kavramlarının ayrıntısı için Zone 0, 1, 2 ve 20, 21, 22 yazımıza, hidrojenin neden en zorlu gaz grubunda olduğu için minimum tutuşma enerjisi yazımıza bakabilirsiniz.
| Bölüm | Tipik Zone | Not |
|---|---|---|
| Çürütücü (fermentör) gaz boşluğu | Zone 0Zone 1 | Kılavuzlara göre çoğunlukla Zone 1, bazı işletme koşullarında Zone 0; içeride yalnız uygun kategori ekipman. |
| Gaz deposu, emniyet ventili çevresi | Zone 1Zone 2 | Membranlar arası boşluk ve ventil ağzı yakını Zone 1; dış çevre genellikle Zone 2. |
| Gaz hazırlama, kurutma, H₂S filtresi, blower odası | Zone 1Zone 2 | Kapalı odada çoğunlukla Zone 2; flanş ve kondens tahliyesi yakını Zone 1. |
| Kojenerasyon (CHP) motor odası | Zone 2Güvenli alan | Gaz hattı çevresi; güçlü havalandırma ve gaz dedektörüyle çoğu zaman sınırlı Zone 2 ya da tehlikesiz. |
| Atıksu giriş yapısı, ızgara binası, terfi kuyusu | Zone 1Zone 2 | Metan ve H₂S birikebilir; kapalı kuyu içi Zone 1, çevresi Zone 2. |
| Çamur yoğunlaştırma ve susuzlaştırma binası | Zone 2 | Havalandırmaya göre; kapalı çamur tankları içi daha ağır sınıfta olabilir. |
| Akü odası | Zone 2Güvenli alan | Yeterli havalandırmayla oda çoğunlukla tehlikesiz; hücrelerin hemen yakını (EN IEC 62485-2 güvenlik mesafesi) tehlikeli kabul edilir. |
| Hidrojen elektrolizörü, kompresör, dolum noktası | Zone 1Zone 2 | Vent ağzı ve bağlantı noktaları yakını Zone 1, çevresi Zone 2. |
Sahadaki gazlar ve gerekli sınıflar
Kısa kural: Biyogaz ve atıksu alanlarında metan ve H₂S için IIB, T3 ve üstü yeterlidir. Hidrojen üretim, depolama ve dolum alanlarında ve akü odasında IIC ya da en az IIB+H2 sertifikalı ekipman seçin. H₂S bakır ve pirinci aşındırır; gövde, rakor ve klemenste korozyona dayanıklı malzeme önemlidir.
Bu sektör için ürün grupları
Bağlantılar ilgili kategoriyi Zone 1 + IIC filtresiyle açar; filtreyi sahanıza göre değiştirebilirsiniz.
Aydınlatma
Gaz hazırlama odası, pompa istasyonu ve hidrojen sahası için LED armatürler; çürütücü gözetleme lambaları.
Zone 1IIC25 ürünÜrünleri gör →Kumanda kutuları
Pompa, karıştırıcı ve blower için start-stop ve acil stop istasyonları.
Zone 1IIC10 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ve dağıtım kutuları
Gaz dedektörü, seviye ve debi ölçer bağlantıları için klemens kutuları.
Zone 1IIC14 ürünÜrünleri gör →Kablo rakorları
Nikel kaplı pirinç veya paslanmaz, IIC sertifikalı rakorlar ve kör tapalar.
Zone 1IIC7 ürünÜrünleri gör →Bağlantı ekipmanları
Durdurucu (seal fitting), dirsek, nipel ve redüksiyon; borulu tesisat.
Zone 1IIC11 ürünÜrünleri gör →Diğer ürünler
Pompa ve fan yanına servis şalteri (safety switch) ve yardımcı ürünler.
Zone 1IIC17 ürünÜrünleri gör →Bu sektörde sık kullanılanlar
Seçimde dikkat edilecekler
- Ekipmanın kategorisi bölgeye uymalı: Zone 1 için en az 2 G (Gb), Zone 2 için 3 G (Gc); Zone 0 içine yalnız 1 G (Ga).
- Hidrojen olan yerde gaz grubu IIC veya IIB+H2 olmalı; IIB+H2 hidrojeni karşılar ama asetilen ve karbon disülfürü karşılamaz.
- H₂S ve nemli ortamda nikel kaplı pirinç, paslanmaz çelik veya uygun kaplamalı gövde seçin; çıplak pirinç ve bakır parçalar çabuk aşınır.
- Açık sahada IP66, UV dayanımı ve sertifikadaki ortam sıcaklığı aralığının (ör. -40…+60 °C) kış ve yaz değerlerini karşılaması gerekir.
- Gaz dedektörüyle havalandırma veya enerji kesme yapılan odalarda, alarm sonrası çalışmaya devam eden ekipman (fan, acil aydınlatma, ikaz lambası) da Ex olmalıdır.
Sık sorulanlar
Biyogaz için IIA yeterli değil mi?
Biyogazın ana bileşeni metan IIA'dır ve ham biyogazdaki H₂S oranı genellikle düşüktür. Ancak H₂S'nin birikebildiği kanal, kuyu ve çamur alanlarında IIB gerekir; sınıfı PKD belirler, IIB seçmek çoğu zaman güvenli taraftır.
Akü odası tehlikeli alan mıdır?
Şarj sırasında hidrojen açığa çıkar. EN IEC 62485-2'ye göre yeterli havalandırma sağlanırsa oda genellikle tehlikesiz sayılır; hücrelerin yakınındaki güvenlik mesafesi içinde ise Ex ekipman gerekir.
Zone sınıflandırmasını kim yapar?
İşveren, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik kapsamında Patlamadan Korunma Dokümanı hazırlatır; Zone sınırları bu dokümanda yer alır.
Kaynaklar
- Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunması Hakkında Yönetmelik, Resmî Gazete 30.04.2013, Sayı 28633
- Directive 1999/92/EC, Annex I: Patlayıcı ortam oluşabilecek yerlerin sınıflandırılması (legislation.gov.uk)
- T.C. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Çalışanların Patlayıcı Ortamların Tehlikelerinden Korunmalarına İlişkin Uygulama Rehberi
- IEC 60079-10-1:2020, Classification of areas, Explosive gas atmospheres (IEC Webstore)
- HSE, Hazardous Area Classification and Control of Ignition Sources
Zone'ları, gaz grubunu ve kablo girişlerini paylaşın; armatür, kutu, rakor ve kör tapayla birlikte teklif gönderelim.
Bu yazı genel bilgi içindir; ekipman seçiminde tesisinizin Patlamadan Korunma Dokümanı ve ürün sertifikası esastır.








